Stalker (1979)

Sanki zor bi işe kalkışıyorum bu filmi bloğuma yazmaya karar vermekle. Evet bu film hakkında yazı yazmak biraz boyumu aşıyor sanki. Ama bu bloğun zaten filmler hakkında çok derin incelemeler yapmak değil, izlediğim filmleri biraz insanlara anlatmak amacıyla başladığını düşününce yazmaya karar verdim. Çok fazla film izleyen bi insan olduğum için, "güzel film tavsiye etsene" diyenler oldu hep bana, bu blog da aslında bu soruyu cevaplamak içindi.

Gelelim filme... Aslında yönetmenin Tarkovsky olduğunu söylemek biraz fikir verecektir film hakkında. Ben de daha önce Rus yönetmenin sadece Solyaris (1982) ve Ivanovo detstvo (1962) filmlerini izledim, ki Ivanovo detstvo'nun da yönetmenin diğer filmlerinden daha farklı olduğunu okudum her yerde. Gene de Tarkovsky'nin herhangi bir filmini izleyince, daha önce izlediğiniz filmlerden farklı olduğu hissine kapılıveriyorsunuz hemen sanki. Bu filmse renksiz başlayıp renkli görüntülere geçtiği o harika sahnesiyle, adeta filmi dondurup söylenmeye başlanan etkileyici replikleriyle, bilim kurgunun bile Tarkovsky sinemasında insan doğasına ve insanın ruhunun en derinlerine bakmayı amaçlamasıyla başka filmlerden çok ayrı bir yerde duruyor bana göre. Bütün bu sanatsal ve felsefi konuların içinde filmin kendini büyük bir merakla izlettirmesi ve izlerken adeta gerçek dünyadan soyutlanmamız ise apayrı bir konu.

Filmin konusuna gelince, üç adam (yazar, bilim adamı ve iz sürücü) bir meteor düşmesi sonucu oluşan ve girilmesi yasak olan Zone isimli bölgeye girmeye karar verirler. Zone'a girmek yasaktır, çünkü içinde ulaşılabildiği takdirde bütün dileklerin gerçek olduğu bir oda olduğuna inanılmaktadır. Tabi bu odaya ulaşmak hiç kolay değildir ve Zone'un kurallarına dikkat edilmezse çok tehlikelidir. Nitekim daha önce deneyen bir çok kişi geri dönememiştir. İşte Stalker yani iz sürücümüz de bu aşamada devreye girer, aslında mesleği dileklerini gerçekleştirmek isteyen insanları Zone'a götürmek ve onları yönlendirmektir. Filmde de iz sürücü, yazar ve bilim adamıyla onları bu odaya götürmek için anlaşmıştır. Zone'a ulaştıktan sonra, odaya gitmek için izlenmesi gereken yolu anlatır Stalker, ona göre odaya giden yol en kısa ve doğrudan olan yol değildir, daha çetrefilli ve dolambaçlı yollardan gidilmelidir. Çünkü Stalker'a göre odada dileklerin gerçek olup olmayacağına da "Zone" karar verir ve dileği gerçek olanlar aslında iyi ya da kötüler değil, sadece umutsuzlardır. Bu yolda bilim adamı, Stalker'ı dinleme eğilimindedir ama yazar daha şüphecidir ve biraz da kendi istediklerini yapma eğilimindedir. Odaya ulaştıklarında ne düşünecekleri ve aralarında geçen konuşmalar ise filmin kilit noktasıdır bana göre.

Aslında bu filmin Tarkovsky'nin daha önceki bilim kurgu filmi Solyaris'in büyük başarı kazanmasıyla, Rusların da Amerikalılar gibi büyük bütçeli bilim kurgu filmleri çekebileceklerini göstermek amacıyla çekilmesi bekleniyormuş. Fakat neyse ki Tarkovsky bu hataya düşmemiş ve bütün özel efektleri senaryodan çıkarıp sadece üç karakterin ana hikayesine odaklanmış. Bu arada film iki kere çekilmek zorunda kalmış, çünkü ilk kopyası gizemli bir şekilde yok olmuş. Filmdeki bütün o zorlu sahneleri tekrar çekmek zorunda kalmak oyuncuların yüzlerine ve filmin genel havasına yansımış sanki, bir şekilde belki daha da başarılı yapmış filmi bu yüzden. Film çekildikten 7 yıl sonra gerçekleşen Çernobil kazasından sonra terk edilmiş bölgeye "Zone" denilmesi ve orda kalan insanların da kendilerine "Stalker" demesiyse filmin aslında ne kadar etkileyici olduğunun bir göstergesi sanırım.

Kısaca, ben kendi kıt sinema bilgimle işte bilim kurgu filmi budur diyorum, saçma sapan özel efektler curcunası Hollywood filmleri değil. Keşke örneğin Nolan da bu Hollywood saçmalığına düşüp de konuyu öne çıkardığı filmlerinden vazgeçmeseydi efektler uğruna. Bu blogda hep Hollywood filmlerini kötülüyo gibi oldum, tabi ki ordan da çok güzel filmler çıkıyor ara sıra, ama genel olarak sadece sinema konusunda değil, bütün alanlarda her şeyin seri üretim, para için ve sadece seyirci çekmek için insanları salak yerine koyma eğilimine girmesinden rahatsızım. Bloğun amacından çok uzaklaşmadan, eğer değişik bir film izleme konusunda biraz tanıtıcı veya ikna edici olabildiysem ne mutlu bana. Ayrıca kendime de en kısa zamanda Tarkovsky'nin diğer kült filmleri Offret, Nostalghia ve Zerkalo'yu izleme tavsiyesinde bulunuyorum. Stalker'da geçen, filmdeki bütün hareket durmuş gibi görünürken söylenen ve belki de tekrar tekrar izlenmesi ve üzerinde düşünülmesi gereken repliklerden biriyle yazımı bitirirken, yeni film yorumlarında görüşmek üzere diyorum.

“Zayıflık harika bir şeydir, güç hiçbir şey. Bir insan yeni doğduğunda zayıf ve esnektir, öldüğü zaman ise sert, kaskatı ve duygusuzdur. Bir ağaç büyürken zayıf, esnek ve tazedir. Kuru ve sert hâle geldiğinde ölür. Sertlik ve güç ölümün arkadaşlarıdır. Esneklik ve zayıflık ise varoluş tazeliğinin ifadeleridir. “(Lao Tzu…Filmde Stalker’ın ifadeleri)

Faust (2011)

İstanbul Film Festivali'nde izlediğim ikinci film olan Faust'u yazmaya ancak zaman bulabildim. İsminden de anlaşılabileceği gibi film, Alman yazar Goethe'nin gerçek bir doktorun hikayesinden esinlenerek yazdığı çok bilinen eseri Faust'un yeniden uyarlaması.

Goethe'nin Faust'unu okumaya henüz fırsat bulamadım, fakat kitabın genel olarak ruhunu şeytana (kitaptaki adıyla Mephisto) satan Dr. Faust hakkında olduğunu biliyorum. Okuduğum yorumlara göre film kitapla birebir gitmiyor, hatta sadece kitabın ana fikrini temel alarak kendisi daha farklı bir hikaye sunuyor bizlere. Filmde, bilgi arayışı içinde olan fakat insan cesetlerini incelediği halde asla ruhu bulamadığını söyleyen Dr. Heinrich Faust, yaşamını sürdürebilmek için para arayışındayken Mephisto'yla tanışır ve kısa sürede Mephisto'nun aklına girmesine ve onu ayartmasına izin verir. Zamanla Mephisto'dan istediği sadece para ve bilgiyle sınırlı kalmaz ve Margarete ismindeki bir kadına saplantılı hale gelir. Bundan sonra Faust ve Mephisto arasındaki diyaloglarla yaşadıkları karanlık ve pis görünen kasabada tuhaf bir yolculuğa çıkarız.

Filmin yönetmeni Rus Aleksander Sokurov, diğer bir ünlü Rus yönetmen Andrey Tarkovskiy'in takipçisi olarak gösteriliyor. Filmin o farklı renk kullanımını ve atmosferini gördüğümüzde, yönetmene neden böyle dendiği anlaşılıyor aslında. Sokurov bu filmi, güç hakkında çektiği dörtlemesinin son filmi olarak çekmiş. Daha önceki filmleri Hitler'i anlattığı Molokh (1999), Lenin'i anlattığı Telec (2000) ve Japon imparatoru Hirohito'yu anlattığı Solnzte (2005) imiş. Molokh'la Cannes Film Festivali'nde en iyi senaryo ödülünü alan yönetmen, Faust ile de Venedik Film Festivali'nde Altın Aslan'ı almayı başarmış.

Filmden hemen önce içtiğim yarım şişe şarabın etkisi oldu mu bilmiyorum ama bu film beni kesinlikle bambaşka dünyalara götürdü. Gerçek dünyadan koptuğumu, ki benim bir filmden beklentim budur, bambaşka dünyalara girdiğimi hissettirdi. Öyle ki film bittiğinde şarapla başlayan baş dönmem, filmin etkisiyle sürmeye devam ediyordu. Gaz dövüş filmi Serbuan Maut'un aksine film bittiğinde alkışlayan 3-5 kişiye sosyal medyada, kendini bilmez 3-5 kişi alkışladı gibi laf edilmesi festivale bilet alanların bile nasıl filmler beklentisinde olduğunu gösteriyor sanırım. Gene de festival sayesinde bu filmi izleyebildiğim için çok memnunum, şiddetle tavsiye ederim. 

31. İstanbul Film Festivali

Sinemaseverlerin bildiği gibi 31. İstanbul Film Festivali bu cumartesi 31 Mart'ta başladı. 15 Nisan'a kadar sürecek festivalde 200'den fazla film olduğu için seçmekte oldukça zorlandım açıkçası. Ama uzun araştırmalar sonucu listemi 15-16 filme kadar indirebildim. Aşağıda bahsedeceklerim de zamanı uygun olan ve bilet bulabildiklerim. Şu ana kadar sadece birini izleyebildim ama izledikçe yorumlarını yayınlamaya devam edeceğim, şimdilik hala gitmek isteyen varsa fikir edinebilmeleri için festival sitesinden de bulabileceğiniz özetlerini yazıyorum.

1. Barbara

2012 Berlin Film Festivali'nde en iyi yönetmen dalında gümüş ayı alan film, Doğu Bloku'nda kırsal bir hastaneye sürülen ve kaçma isteğiyle çocuk cerrahı başka bir doktora duyduğu aşk arasında kalan bir kadını anlatıyor.

2. Kafa Avcıları (Hodejegerne)

Norveç yapımı film, insan kaynakları uzmanı ve sahip olduğu lüks yaşamı koruyabilmek için ikinci iş olarak sanat eseri hırsızlığı yapan Roger'ı anlatıyor. Roger, bir açılışta tanıştığı ünlü bir tablo sahibi Clas'la fırsatı değerlendirmek ister. Oyuncu kadrosunda Game Of Thrones'tan Jamie Lannister'ı görüyoruz. Dizideki rolü gibi kötü bir rol olup olmadığını film esnasında anlayacağız. Genel olarak başarılı bulunan film 27 Nisan'da da gösterime girecek.

3. Oslo, 31 Ağustos (Oslo, August 31st)

Aslında konu olarak daha önce başka örneklerini görmüş olsak da, beklentimin yüksek olduğu bir film Oslo, 31 Ağustos. Filmde uyuşturucu tedavisi süren Anders, tedavinin de parçası olarak bir iş görüşmesi yapmak üzere şehre iner. Fakat şehire inmişken, gününü gezerek, geçmişteki tanıdıklarıyla buluşarak ve geçmişteki hatalarını düşünerek geçirir. Filmin galası Cannes film festivalinde yapılmış.

4. Sibirya, Monamur (Sibir, Monamur)

Her ne kadar kahraman köpek vb. filmleri klişe bulsam da, içinde hayvan geçen filmlere karşı bir zaafım olduğunu itiraf etmek zorundayım. Bu filmi seçmemde konusunu beğenmem etkili olduğu kadar, senaryoda bir köpeğin de rolü oluşu etkili oldu. Film, Sibirya'da dindar bir yaşlı adam ile torununun tek dostları bir köpekle, terk edilmiş köylerinde adamın oğlunu beklerlerken evlerini iki eşkiyanın basması sonucu gelişen olayları anlatıyor.

5. Olduğun Gibi Gel (Hasta La Vista!)

Genelde çok komedi filmi seven bir izleyici olmadığım ve programda Antidepresan bölümünde yer verilen filmlere bakmadan geçme eğiliminde olduğum halde, bu film bana ilgi çekici geldi. Bir çok ödül sahibi olan filmde, yirmili yaşların başında hala bakir olan üç genç ilk cinsel deneyimlerini yaşayabilmek umuduyla İspanya'ya doğru yola çıkarlar. Fakat filmi Hollywood'da defalarca yapılan bu tarz filmlerden ayıran özellik bu üç gencin birinin kör, birinin tekerlekli sandalyeye mahkum, diğerinin de boynundan aşağısının felç olması.

6. Faust

İsminden de çıkarabileceğimiz gibi Geothe'nin ünlü eserinin yeniden yorumlaması olan bu film, Venedik Film Festivali Altın Aslan ödüllü.

7. Kabuktaki Çatlaklar (Die Unsichtbare)

Yirmi yaşındaki içe dönük ve hocaları tarafından başarısız bulunan tiyatro öğrencisi Josephine, tiyatro oyuncularından verim almanın en iyi yolunun onları baştan çıkarmak ve ezmek olduğunu düşünen Kaspar'ın elinde ya kendisiyle başa çıkmayı öğrenecek ya da daha kötü hale gelecektir.

8. Roza

İkinci Dünya Savaşı sırasında defalarca tecavüze uğrayan ve fahişelik yapmaya zorlanan Roza'yla savaşı geride bırakmak isteyen yaralı asker Tadeus'un arasındaki bağ giderek aşka dönüşür.

9. Baskın (Serbuan Maut)

Bir SWAT timi, sahibinin bir uyuşturucu tüccarı olduğu apartmana baskın düzenlerler. Fakat uyuşturucu tüccarıyla ortaklık içinde olan her türlü kötü adamın bulunduğu bu apartmana daha önce baskın yapan kimse başarılı olamamıştır. Başta basit bir emniyet operasyonu gibi görünen olayın arkasında aslında daha derin olaylar yattığını film ilerledikçe anlarız. Filmin başrol oyuncularının 10 yaşından beri dövüş sanatlarıyla uğraşan Iko Uwais ve Endonezya Judo şampiyonu Joe Taslim olması, filmin içeriğiyle ilgili biraz ipucu veriyor.

İyi seyirler!